{"id":970,"date":"2019-03-06T12:39:52","date_gmt":"2019-03-06T12:39:52","guid":{"rendered":"http:\/\/judaikostyrimucentras.com\/?p=970"},"modified":"2023-11-09T16:08:01","modified_gmt":"2023-11-09T14:08:01","slug":"atvirlaiskis-matui-strasunui","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/2019\/03\/06\/atvirlaiskis-matui-strasunui\/","title":{"rendered":"Atvirlai\u0161kis Matui Stra\u0161unui"},"content":{"rendered":"<p>Prad\u0117j\u0119 dirbti su Nacionalin\u0117s bibliotekos Judaikos rankra\u0161\u010di\u0173 kolekcija, esame rad\u0119 daugyb\u0119 \u012fvairi\u0173 lai\u0161k\u0173, kupin\u0173 \u017eymi\u0173 ir \u0161iandien jau ne\u017einom\u0173 \u017emoni\u0173 darbo, gyvenimo, d\u017eiaugsm\u0173 ir negand\u0173 detali\u0173. Jie domina, jaudina, ver\u010dia galvoti apie siunt\u0117j\u0173 ir adresat\u0173 likimus, gilintis \u012f j\u0173 istorijas. Ta\u010diau, ko gero, niekad dar nebuvome tiek nustebinti, kaip prie\u0161 por\u0105 dien\u0173 \u201egav\u0119\u201c 1881 m. si\u0173st\u0105 atvirlai\u0161k\u012f. Jis buvo adresuotas Vilniaus mokslininkui, bibliofilui, bendruomen\u0117s mecenatui Matui Stra\u0161unui (1817-1885), kur\u012f galima laikyti Judaikos kolekcijos patronu: juk b\u016btent jo knyg\u0173 ir rankra\u0161\u010di\u0173 kolekcija, testamentu perduota \u017eyd\u0173 bendruomenei, tapo pirmos Vilniuje vie\u0161os \u017eyd\u0173 bibliotekos branduoliu, o ir pati vie\u0161os bibliotekos id\u0117ja priklaus\u0117 M. Stra\u0161unui, palikusiam l\u0117\u0161\u0173 jai i\u0161laikyti. Iki 1940 m., kai biblioteka buvo nacionalizuota soviet\u0173 administracijos, ji buvo aktyviai lankoma ne tik vilnie\u010di\u0173 skaitytoj\u0173, bet ir turist\u0173.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-971\" src=\"http:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/files\/2020\/01\/strash1.jpg\" alt=\"strash1\" width=\"557\" height=\"705\" srcset=\"https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/files\/2020\/01\/strash1.jpg 557w, https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/files\/2020\/01\/strash1-237x300.jpg 237w\" sizes=\"auto, (max-width: 557px) 100vw, 557px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-972\" src=\"http:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/files\/2020\/01\/strash2.jpg\" alt=\"strash2\" width=\"1835\" height=\"1187\" srcset=\"https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/files\/2020\/01\/strash2.jpg 1835w, https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/files\/2020\/01\/strash2-300x194.jpg 300w, https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/files\/2020\/01\/strash2-1024x662.jpg 1024w, https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/files\/2020\/01\/strash2-768x497.jpg 768w, https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/files\/2020\/01\/strash2-1536x994.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1835px) 100vw, 1835px\" \/><\/p>\n<p>Siunt\u0117jas, Miunchene gyven\u0119s tradicin\u0117s \u017eyd\u0173 literat\u016bros tyr\u0117jas Chaimas Mejeris Horovicas prane\u0161a Matui Stra\u0161unui apie savo darb\u0105 prie \u017eymaus senov\u0117s rabio Eliezerio rankra\u0161\u010di\u0173 mokslinio leidimo ir teiraujasi, ar Stra\u0161unas savo bibliotekoje turi jam tam tikr\u0173 darbui reikaling\u0173, Miunchene nepasiekiam\u0173 leidini\u0173. Jei tai b\u016bt\u0173 dviej\u0173 universiteto profesori\u0173 susira\u0161in\u0117jimo pavyzdys, jis likt\u0173 tiesiog akademin\u0117s rutinos reliktu. Ta\u010diau Matas Stra\u0161unas gavo tik tradicin\u012f \u017eyd\u0173 i\u0161silavinim\u0105, daugiausia pasimok\u0117 i\u0161 savo t\u0117vo, pripa\u017einto talmudinio autoriteto Samuelio Stra\u0161uno (1793-1892), o Europos kalb\u0173 ir mokslin\u0117s humanitarikos \u017einias sukaup\u0117 savaranki\u0161kai. O jo knyg\u0173 kolekcija tur\u0117jo did\u017eiul\u0119 mokslin\u0119 vert\u0119.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-973\" src=\"http:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/files\/2020\/01\/strash3.jpg\" alt=\"strash3\" width=\"651\" height=\"960\" srcset=\"https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/files\/2020\/01\/strash3.jpg 651w, https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/files\/2020\/01\/strash3-203x300.jpg 203w\" sizes=\"auto, (max-width: 651px) 100vw, 651px\" \/><\/p>\n<p>\u0160is atradimas tapo tikru \u012fvykiu dar ir d\u0117l to, kad tai pirmas Lietuvoje aptiktas Mato Stra\u0161uno korespondencijos pavyzdys. Po II Pasaulinio karo jis buvo atrastas ir saugomas Vilniaus \u017eyd\u0173 muziejuje, o muziej\u0173 u\u017edarius 1949 m., lai\u0161kas kartu su kitais muziejaus fondas buvo priglaustas Antano Ulpio Knyg\u0173 r\u016bmuose.<\/p>\n<p>\u0160is atvirlai\u0161kis papildys m\u016bs\u0173 virtuali\u0105 parod\u0105 \u201eStra\u0161uno bibliotekos \u017emon\u0117s ir knygos\u201c:\u00a0<a href=\"https:\/\/parodos.lnb.lt\/exhibits\/show\/strasuno-biblioteka?fbclid=IwAR0pCoy15TEkBuucRuq3VoDUMHpQ7vJz-Zp3rAOQPMVVKQZ_9L-S1TLpYVw\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">https:\/\/parodos.lnb.lt\/exhibits\/show\/strasuno-biblioteka<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prad\u0117j\u0119 dirbti su Nacionalin\u0117s bibliotekos Judaikos rankra\u0161\u010di\u0173 kolekcija, esame rad\u0119 daugyb\u0119 \u012fvairi\u0173 lai\u0161k\u0173, kupin\u0173 \u017eymi\u0173 ir \u0161iandien jau ne\u017einom\u0173 \u017emoni\u0173 darbo, gyvenimo, d\u017eiaugsm\u0173 ir negand\u0173 detali\u0173. Jie domina, jaudina, ver\u010dia galvoti apie siunt\u0117j\u0173 ir adresat\u0173 likimus, gilintis \u012f j\u0173 istorijas. Ta\u010diau, ko gero, niekad dar nebuvome tiek nustebinti, kaip prie\u0161 por\u0105 dien\u0173 \u201egav\u0119\u201c 1881 m. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":143,"featured_media":3496,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-970","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-atradimai"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/wp-json\/wp\/v2\/users\/143"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=970"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/970\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.lnb.lt\/judaika\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}